1-shoʻba. Markaziy Osiyo qadimgi aholisining ilk mifologik qarashlari

Paleolit davrida tafakkurning “amaliy-vaziyatli” bosqichdan “ritual” bosqichga o‘tish muommosi (Teshiktosh yodgorligi misolida)

2026: Termiz, 2026-yil 25–26-sentabr 51-53

DOI: 10.5281/zenodo.22820205 2026-09-25 1-shoʻba. Markaziy Osiyo qadimgi aholisining ilk mifologik qarashlari CC BY 4.0 Open Access

Mualliflar

  • Zhang Yuzhu Shaanxi Provincial Key Laboratory of, Earth Surface System and Environmental, Carrying Capacity, College of Urban and, Environmental Sciences, Northwest University,, Xi'an, 710127, China
  • Anvar Akramovich Shodmonov Tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), Termiz davlat universiteti

Annotatsiya

Mazkur maqolada paleolit davri ibtidoiy tafakkurining ikki asosiy bosqichi ko‘rib chiqiladi. Birinchisi faqatgina yashash ehtiyoji bilan chegaralangan “amaliy-vaziyatli” tafakkur hamda ikkinchisi ramziy-diniy manoga ega bo‘lgan “ritual” tafakkur. Maqola markazida geografik jihatdan O‘zbekistonning Surxondaryo viloyati Boysun tog‘lari (Baysuntov)dagi Teshiktosh g‘orida 1938-1939 yillarda A.P. Okladnikov tomonidan ochilgan neandertal bolakay dafni turadi. Maqolada ushbu topilmaning ilk “ritual dafn” sifatidagi talqini, unga nisbatan bildirilgan tanqidiy fikrlar (R. Gargett, P. Mellars) hamda so'nggi genetik va texnologik qayta tadqiqotlar (J. Krause va boshq., 2007; Y. Nishiaki, O. Aripdjanov, 2021) natijalari tahlil qilinadi.

Kalit soʻzlar:

Foydalanilgan adabiyotlar

Movius H.L. Mousterian Cave of Teshik-Tash, Southeastern Uzbekistan, Central Asia // Bulletin of the American School of Prehistoric Research. - 1953. - № 17. -P. 11-71.

Chase P.G., Dibble H.L. Middle Paleolithic Symbolism: A Review of Current Evidence and Interpretations // Journal of Anthropological Archaeology. -1987. Vol. 6. - P. 263–296.

Smirnov Y.A. Intentional Human Burial: Middle Paleolithic (Last Glaciation) Beginnings // Journal of World Prehistory. 1989. Vol. 3, № 2. -P. 199-233.

Okladnikov A.P. Тешик-Таш. Палеолитический человек / под ред. М.А. Громяцкого. - М.: Изд-во МГУ, 1949.

Gargett R.H. Grave Shortcomings: The Evidence for Neandertal Burial // Current Anthropology. - 1989. Vol. 30, № 2. P. 157-190.

Mellars P. The Neanderthal Legacy: An Archaeological Perspective from Western Europe. - Princeton: Princeton University Press, 1996.

Krause J., Orlando L., Serre D., Viola B., Prüfer K., Richards M.P., Hublin J.-J., Hänni C., Derevianko A.P., Pääbo S. Neanderthals in Central Asia and Siberia // Nature. -2007. Vol. 449, № 7164. - P. 902–904.

Nishiaki Y., Aripdjanov O. A New Look at the Middle Paleolithic Lithic Industry of the Teshik-Tash Cave, Uzbekistan, West Central Asia // Quaternary International. 2021. Vol. 596. -P. 22-37.

Downloads

Nashr qilingan

2026-09-25

Son

Boʻlim

1-shoʻba. Markaziy Osiyo qadimgi aholisining ilk mifologik qarashlari
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
0 Views
0 Downloads