Qadimgi Turon xalqlari diniy e’tiqodlarida quyosh va olov timsollari: Mitra obrazi misolida
Annotatsiya
Mazkur tadqiqotda qadimgi Turon xalqlarining diniy dunyoqarashi va marosimiy an’analarida muhim ahamiyat kasb etgan Mitra kultining shakllanishi hamda uning quyosh va olov timsollari bilan uzviy aloqador jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Mitraning qadimgi diniy tasavvurlardagi funksional xususiyatlari, xususan, quyosh nuri, ezgulik, adolat, farovonlik va hayot davomiyligini ta’minlovchi ilohiy kuch sifatidagi mazmuni ochib beriladi. Shuningdek, ko‘chmanchi chorvador jamoalarning, jumladan, Andronovo madaniyati vakillarining olov bilan bog‘liq diniy qarashlari hamda Janubiy Markaziy Osiyoning o‘troq-dehqonchilik madaniyatlariga oid Jarqo‘ton, Marg‘iyona va Baqtriya hududlaridagi diniy-me’moriy yodgorliklar Mitra kultining rivojlanish jarayoni bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Mitraga oid marosimlar va mavsumiy bayramlar, ayniqsa Mehrg‘onning qadimgi dehqonchilik an’analari, tabiatning mavsumiy sikllari va diniy tasavvurlar bilan aloqasi tahlil etilib, uning keyingi tarixiy davrlardagi transformatsiyasi yoritiladi. Tadqiqot tarixiy, arxeologik, numizmatik va mifologik manbalarni kompleks tahlil qilish asosida Mitraning qadimgi Turon jamiyatlaridagi diniy, ijtimoiy va ramziy funksiyalarini aniqlashga qaratilgan.
Kalit soʻzlar:
Foydalanilgan adabiyotlar
A. Balinski. “‘Intercalation’” of the ‘Zoroastrian’ Calendar in Ancient Iran,” Folia Orientalia 27, 1990, pp. 97-106.
A.D.Magnusson. ” Zoroastrians in Early Islamic History” Edinburgh 2023. pp126-127.
Abu Rayḥān Biruni. Ketāb al-āṯār al-bāqia ʿan al-qorun al-ḵālia, ed. and tr. C. Eduard Sachau, as The Chronology of Ancient Nations, London 1879; New ed., Frankfurt, 1984.
Аскаров А. Древнеземледельческая культура эпохи бронзы юг Узбекистана. Ташкент. 1977. С. 67-68.
Аскаров А. А., Абдуллаев Б. Н. Джаркутан (к проблеме протогородской цивилизации на юге Узбекистана). Ташкент. 1983. С. 24.
Аскаров А. История происхождения узбекского народа. Ташкент: Узбекистан, 2015. 664 с.
А.Ш.Шайдуллаев. Cополли маданиятининг глиптикаси ва сфрагистикаси Фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация, Cамарқанд – 2018 Б-114-118
Garrison M. B. The Ritual Landscape at Persepolis: Glyptic Imagery from the Persepolis Fortification and Treasury Archives. – Chicago: The Oriental Institute of the University of Chicago, 2017. – P.148. PFTUS 19.
История таджикского народа, 1998. С. 199–200.
Ҳ.Кароматов. Ўзбекистонда мозий еътиқодлар тарихи. Монография. – Тошкент:” Ғофур Ғулом”-2008 Б-401
Ḥasan B. Moḥammad Qomi. Tāriḵ-e Qom, ed. Moḥammad-Reżā Anṣāri Qomi, Qom, 2006,pp 411-12
I Gers’hevitch. The Avestan Hymn to Mithra. Cambridge, 1959.p-33
Mary Boyce. “On the Calendar of Zoroastrian Feasts,” BSOAS 33/3, 1970, pp. 513-39
Mary Boyce. “Mihragān among the Irani Zoroastrians,” in John R. Hinnells, ed., Mithraic Studies: Proceedings of the First International Congress of Mithraic Studies, 2 vols., Manchester, 1975, I, pp. 106-18
Mary Boyce. A History of Zoroastrianism I-II, Leiden, 1975a, 1982.
Mary Boyce. “On Mithra in the Manichaean Pantheon,” in Walter B. Henning and Ehsan Yarshater, eds., A Locust’s Leg:Studies in Honour of S. H. Taqizadeh, London, 1962, pp. 44-54.
Толстов С.П. По древним дельтам Окса и Яксарта. — М.: Издательство восточной литературы, 1962. — С. 121, рис. 63.
U. Scerrato. South Asian Archaeology 1977, ed. M. Taddei, Naples, 1979, II, pp. 727-29, for the Dahān-e Ḡolāmān fire-holders.
Downloads
Nashr qilingan
Son
Boʻlim
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Mualliflar
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
