Yangi Oʻzbekistonda qadimgi Turon sivilizatsiyasining diniy va mifologik merosini asrash hamda targ‘ib qilish masalalari
Annotatsiya
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida qadimgi Turonning tarixiy-madaniy makonida shakllangan diniy va mifologik merosni ilmiy o‘rganish, muhofaza qilish, raqamlashtirish va targ‘ib etish masalalari tadqiq etilgan. Maqolada “Turon” tushunchasining tarixiy mazmuni, qadimgi Markaziy Osiyo xalqlarining diniy tasavvurlari, zardushtiylik, “Avesto”ning tarixiy-madaniy ahamiyati, Baqtriya, So‘g‘diyona va Xorazm hududlaridagi diniy qarashlarning arxeologik dalillari hamda mifologik motivlarning tarixiy – madaniy makonda saqlanib qolishi ham tahlil qilindi. Maqolaning metodologik asosini tarixiy-qiyosiy, manbashunoslik, arxeologik-retrospektiv, tizimli va institutsional tahlil usullari tashkil etadi. Maqolada qadimgi diniy-mifologik merosni faqat arxeologik yodgorliklar yoki yozma manbalar doirasida o‘rganish nafaqat yetarli emasligi balki moddiy va nomoddiy merosni yagona ilmiy-madaniy tizim sifatida ko‘rib chiqish zarurligi ham qayd etilgan. Maqolada qadimgi Turon merosini asrash va targ‘ib qilishning “ilmiy tadqiqot – muhofaza – raqamlashtirish – ta’lim – madaniy turizm – xalqaro hamkorlik” modeli taklif etiladi.
Kalit soʻzlar:
Foydalanilgan adabiyotlar
Avesta. Vendidad. Fargard I. — Qadimgi Eron va Markaziy Osiyo diniy-geografik tasavvurlarini o‘rganish uchun asosiy manba.
Boyce, M. A History of Zoroastrianism. Vol. 1: The Early Period. Leiden: Brill, 1975.
Boyce, M. Zoroastrianism: Its Antiquity and Constant Vigour. Costa Mesa: Mazda Publishers, 1992.
Boyce, M. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge & Kegan Paul, 1979.
Gnoli, G. Zoroaster's Time and Homeland: A Study on the Origins of Mazdeism and Related Problems. Naples: Istituto Universitario Orientale, 1980.
Grenet, F. Bactria ii. In the Avesta and in Zoroastrian Tradition. Encyclopaedia Iranica.
Grenet, F. Bactria. i. Pre-Islamic Period. Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 4, pp. 339–344.
Grenet, F. Les pratiques funéraires dans l'Asie centrale sédentaire, de la conquête grecque à l'islamisation. Paris: CNRS, 1984.
Harmatta, J. Studies in the History and Language of the Sogdians. Acta Antiqua.
Hutter, M. Zoroastrianism: The Religion of the Good Life. In scholarly studies of ancient Iranian religion.
Kellens, J. Avesta i. Survey of the History and Contents of the Book. Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 1, pp. 35–44.
Litvinsky, B. A. (ed.). History of Civilizations of Central Asia. Vol. III: The Crossroads of Civilizations, A.D. 250 to 750. Paris: UNESCO, 1996.
Marshak, B. I. Legends, Tales, and Fables in the Art of Sogdiana. New York: Bibliotheca Persica Press, 2002.
Shaydullayev Sh., Toshaliyev Q. Использование синего цвета в археологии периода «Авеста» // O‘zbekiston arxeologiyasi. – 2022. – №1 (26). – b. 14–24.
Yarshater, E. (ed.). The Cambridge History of Iran. Vol. 3: The Seleucid, Parthian and Sasanian Periods. Cambridge University Press.
Downloads
Nashr qilingan
Son
Boʻlim
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Mualliflar
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
