Jizzax vohasi xalqlari diniy e’tiqodlaridagi olov topinchi haqida
Annotatsiya
Ushbu maqolada Jizzax vohasi xalqlarining islomgacha bo‘lgan diniy e’tiqodlarida olovga sig‘inish (otashparastlik) masalasi tarixiy-arxeologik va yozma manbalar asosida tahlil qilinadi. Mualliflar qadimgi dafn marosimlarida olovdan foydalanish, krematsiya, qabrlarga cho‘g‘ va kul qoldiqlarini qo‘yish, shuningdek olov bilan bog‘liq marosim inshootlari (otashgohlar) haqidagi arxeologik topilmalarni sharhlaydi. Maqolada olov kulti Quyoshga sig‘inish, ajdodlar ruhini e’zozlash va zardushtiylik ta’siri bilan bog‘liq holda o‘rganiladi. Shuningdek, turkiy qabilalar va Ustrushona hududida otga sig‘inish, olovni poklovchi vosita sifatida qarash kabi etnografik jihatlar yoritilgan. Xulosa qilib aytganda, Jizzax vohasida olov e’tiqodi mahalliy an’analar, ko‘chmanchi dasht xalqlari va zardushtiylikning o‘zaro sintezi natijasida shakllangan bo‘lib, islom davrida ham sinkretik shakllarda saqlanib qolgan.
Kalit soʻzlar:
Foydalanilgan adabiyotlar
Asqarov A.A. Diniy bag‘rikenglik // Markaziy Osiyo tarixi va arxeologiyasi: an’analar, innovatsiyalar va istiqbollar: akademik A.S. Sagdullayevning 70 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Toshkent, 2021.
Toshboyev F.E. Olov bilan bog‘liq udumlar haqida ba’zi mulohazalar // Samarqand davlat universiteti ilmiy tadqiqotlar axborotnomasi. – Samarqand, 2010. – № 4 (62). – B. 29–33.
Геродот. История в девяти книгах. – Л.: Наука, 1972. – С. 547.
Gumilev L.N. Qadimgi turklar / tarjima qiluvchi va nashrga tayyorlovchilar B. O‘rdabekli, A. Ayritomiy. – Toshkent: Fan, 2007. – B. 94.
Pardayev M.H., G‘ofurov J.I. Ustrushonaning ilk o‘rta asr qishloq makonlari (yozma va arxeologik manbalar asosida). – Toshkent, 2016. – B. 240.
Аванесова Н.А., Ташпулатова Н. Символика огня в погребальной практике сапаллинской культуры (по материалам исследования могильника Бустан VI) // ИМКУ. – Вып. 30. – Самарканд, 1999. – С. 29–30.
Asqarov A.A., Abdullayev B. Jarkutan. – Toshkent: Fan, 1983. – B. 123.
Матбабаев Б.Х. К истории культуры Ферганы в эпоху раннего средневековья. – Ташкент: Tafakkur, 2009. – С. 56.
Сальников К.В. Хвалынско-андроновские курганы у с. Порожного // Советская археология. – 1950. – Вып. 13. – С. 311.
Грицина А.А. Изучение курганов в Сырдарьинской области // ИМКУ. – Вып. 28. – Самарканд, 1997. – С. 76.
Mamirov O‘.U. Shimoliy-g‘arbiy Ustrushona olovga topinish qurilmalari (Eski Xovos yodgorligi materiallari asosida) // Mustaqillik yillarida O‘zbekiston arxeologiyasi: yutuqlar va istiqbollar. – Samarqand, 2016. – B. 98–100.
Буряков Ю.Ф., Аскаров К.К. К интерпретации одного из комплексов цитадели Каратепа // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар. – Тошкент, 1993. – № 3. – С. 45.
Кузьмина Е.Е. Откуда пришли индоарии? Материальная культура племён андроновской общности и происхождение индоиранцев. – С. 51–53.
Средняя Азия и Дальний Восток в эпоху средневековья. Средняя Азия в раннем средневековье / отв. ред. Г.А. Брыкина; Б.В. Андрианов, К.М. Байпаков, Г.А. Брыкина и др. – М.: Наука, 1999. – С. 122.
Downloads
Nashr qilingan
Son
Boʻlim
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Mualliflar

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.