Ilk zardushtiylik bronza va ilk temir davri Markaziy Osiyo xalqlari hayotida regulyativ hamda integrativ zarurat sifatida
Annotatsiya
Maqolada zardushtiylikning bronza va ilk temir davri Markaziy Osiyo xalqlari hayotidagi o‘rni din sotsiologiyasining struktur-funksional yondashuvi asosida tahlil qilinadi. Muallif zardushtiylikni faqat diniy-falsafiy ta’limot doirasida emas, balki ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi (regulyativ) va turli etnik hamda hududiy guruhlarni yagona mafkuraviy maydonda birlashtiruvchi (integrativ) obyektiv zarurat sifatida ko‘rib chiqadi. Sintashta–Arkaim, Jarqo‘ton, Dashtli, Togolok va Gonur yodgorliklarining arxeologik materiallari hamda Avesto matnlari asosida qurbonlik marosimlarining haddan ortiqcha ko‘payishi natijasida yuzaga kelgan iqtisodiy nomutanosiblik diniy me’yorlashtirish zaruratini keltirib chiqargani asoslanadi. Sh.Shaydullayev va M.Esanov taklif etgan davrlashtirish tizimlari qiyosiy tahlil qilinib, zardushtiylikning oilaviy e’tiqoddan urug‘-qabila dini, so‘ngra davlat mafkurasi darajasiga ko‘tarilish bosqichlari yoritiladi.
Kalit soʻzlar:
Foydalanilgan adabiyotlar
Avesta. Yasht kitobi (The Avesta. The Book of Yashts) / M. Is’hoqov tarjimasi (trans. by M. Is’hoqov). Tashkent: “Sharq” Publ., 2001. 126 p. (in Uzbek).
Boyce, M. 1979. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge & Kegan Paul. 252 p. (in English).
Boyce, M. 1988. Zoroastriitsy: verovaniia i obychai (Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices). Translated from English. Moscow: “Nauka” Publ. 303 p. (in Russian).
Durkheim, É. 1995. The Elementary Forms of the Religious Life. New York: Free Press. 464 p. (in English).
Esanov, M. 2007. “Avesto” jamiyatining arxeologik materiallarda aks etishi (Qadimgi Baqtriya va Marg‘iyonaning bronza davri moddiy madaniyat yodgorliklari misolida) (“Avesta” Society in Archaeological Materials: On the Example of the Bronze Age Material Culture Monuments of Ancient Bactria and Margiana). Candidate dissertation in History. Tashkent. 87 p. (in Uzbek).
Esanov, M. 2013. “Avesto” jamiyatining arxeologik materiallarda aks etishi (“Avesta” Society Reflected in Archaeological Materials). PhD dissertation in History. Tashkent. 78 p. (in Uzbek).
Giddens, A. 2013. Sociology. Cambridge: Polity Press. 1104 p. (in English).
Khrestomatiia po istorii Drevnego Vostoka. Ch. 2 (Reader on the History of the Ancient East. Part 2). Moscow: “Vysshaia shkola” Publ., 1980, 8–11 (in Russian).
Makovel'skii, A.O. 1960. Avesta (Avesta). Baku: Publishing House of the Academy of Sciences of the Azerbaijan SSR. 144 p. (in Russian).
Shaydullayev, Sh. 2001. O‘rta Osiyoda zardushtiylikning paydo bo‘lishi va rivojlanish bosqichlari (The emergence and stages of development of Zoroastrianism in Central Asia). In “Avesto” va uning insoniyat taraqqiyotidagi o‘rni (The Avesta and Its Role in Human Development). Tashkent–Urgench, 26–27 (in Uzbek).
Downloads
Nashr qilingan
Son
Boʻlim
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Mualliflar

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.