3-shoʻba. Arxeologik manbalar va sanʼatda diniy-mifologik tasvirlar

Охотничьи сцены в наскальном искусстве Центральной Азии: сакральный и мифологический аспекты

2026: Termiz, 2026-yil 25–26-sentabr 154-157

DOI: 10.5281/zenodo.22820276 2026-09-25 3-shoʻba. Arxeologik manbalar va sanʼatda diniy-mifologik tasvirlar CC BY 4.0 Open Access

Mualliflar

  • Баходир Босимович Туйчибаев Гулистанский государственный, педагогический институт, доцент,, кандидат исторических наук

Annotatsiya

Markaziy Osiyo qoyatosh tasvirlari qadimgi aholining nafaqat xoʻjalik faoliyatini, balki uning diniy-mifologik tasavvurlarining ayrim jihatlarini ham rekonstruktsiya qilishda muhim manba hisoblanadi. Mintaqa petrogliflari merosida ov sahnalari alohida oʻrin tutadi. Maqolada Zarautsoy, Chadaksoy, Sayxonsoy–Takatosh, Sarmishsoy, Bironsoy va Nurota yodgorliklari materiallari asosida real ovchilik amaliyoti hamda uning ehtimoliy sakrallashuvi oʻrtasidagi munosabat tahlil qilinadi. Asosiy eʼtibor niqoblangan ovchilar, togʻ echkisi obrazi, ov sahnalarida itlarning ishtiroki, zoomorf tasvirlarning takroran aks ettirilishi va keyinchalik toʻldirilishi, shuningdek, petrogliflarning tabiiy landshaft bilan makoniy aloqasiga qaratiladi. Tadqiqot natijasida ovchilik tasvirlarining sakral mazmunini faqat bir belgi asosida aniqlash mumkin emasligi, uni ochib berish uchun syujet, kompozitsiya, kontekst va tasvir tushirilgan joyni kompleks tahlil qilish zarurligi asoslanadi.

Kalit soʻzlar:

Foydalanilgan adabiyotlar

Кабиров А. Древнейшая наскальная живопись Зараутсая // Первобытное искусство. – Новосибирск: Наука, 1976. – С. 73–74.

Кабиров Дж. Наскальные изображения Сармышсая // История материальной культуры Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1972. – Вып. 9. – С. 50–55.

Кабиров Ж. Сармишсойнинг қоятошларидаги расмлар. – Тошкент, 1976.

Парфёнов Г.В. Первобытные художники // Фотогазета. – Ташкент, 1945. – № 6–7. – С. 4–5.

Формозов А.А. О наскальных изображениях Зараут-Камара в ущелье Зараут-сай // Советская археология. – 1966. – № 4. – С. 25–29.

Формозов А.А. Очерки по первобытному искусству. – М., 1969. – С. 69–71.

Мухаммаджонов А.Р. Сирли тошлар изидан. // Фан ва турмуш, 1957, №1, 16-19 б.

Хужаназаров М.М. Наскальные изображения Сармишсая // Общественные науки в Узбекистане. – Ташкент, 1998. – № 4–5. – С. 81–90.

Хужаназаров М.М. Наскальные изображения древних кочевников Каратау // Культура номадов Центральной Азии: материалы Международной конференции, Самарканд, 22–24 ноября 2007 г. – Самарканд, 2008. – С. 216–222.

Шацкий Г.В. Охота и доместикация по наскальным изображениям Чадаксая // История материальной культуры Узбекистана. – Ташкент, 1961. – Вып. 2. – С. 76–91.

Downloads

Nashr qilingan

2026-09-25

Son

Boʻlim

3-shoʻba. Arxeologik manbalar va sanʼatda diniy-mifologik tasvirlar
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
0 Views
0 Downloads